Yargıtay 6. Hukuk Dairesi: konutun kira kayıpları ile birlikte teslimi, mümkün değilse taşınmazın rayiç değeri ile rayiç kira bedelinin davalılardan müteselsilen tahsili · K. 2026/2958

Olay ve yargılama süreci

• Karar türü: Temyiz incelemesi.
• Uyuşmazlığın türü: konutun kira kayıpları ile birlikte teslimi, mümkün değilse taşınmazın rayiç değeri ile rayiç kira bedelinin davalılardan müteselsilen tahsili istemine ilişkindir.
• Konut Yapı Kooperatif adı altında kooperatifleştiğini öğrendiğini, kendisine satılan konutların kooperatife üye yapılanlara teslim edileceğini, kendisi üye olmadığı için konutunu teslim alma imkânının bertaraf edildiğini belirterek, konutun kira kayıplarıyla birlikte verilmesini, mümkün olmaması halinde rayiç kira bedeli karşılığı 140.000,00 TL ve 31.03.2000 tarihinden itibaren aylık 300,00 TL rayiç kira bedelleri toplamı olarak 36.000,00 TL olmak üzere toplam 176.000,00 TL'nin işleyecek ticari avans faiziyle tahsilini talep etmiştir.
• Konut Yapı Kooperatif vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin tarafı olmadığını, sözleşmenin diğer davalı şirket ile imzalandığını, ödemelerin şirkete yapıldığını, davacının kooperatifin ortağı olmadığını ve herhangi bir ödeme yapmadığını, adi yazılı sözleşmenin geçerli olmadığını, muvazaalı olduğunu, kooperatifin ortakları dışındaki kişilere konut verme zorunluluğu bulunmadığını, konutun bulunduğu arsanın kooperatife tahsis edildiğini, yapı ruhsatların kooperatif adına verildiğini, inşaatın müteahhitliğinin kooperatif tarafından yapıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
• Şti. ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacının üzerinde düşen yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davalı şirketin ödemeleri davalı kooperatifin yaptığı inşaatlarda kullanması dolayısıyla davalı kooperatifin mal varlığına aktardığını, dava konusu konutların kooperatifin tasarrufu altında olduğunu, halen de kooperatif tarafından pazarlandığını, davalı şirketin sözleşme konusu konutları inşa edip teslim etmeyi taahhüt etmesine rağmen bu taahhüdünü hukuki ve fiili imkânsızlıklar nedeniyle yerine getiremediğini, zira ... ve yöneticisi olduğu şirketlerin tüm mal varlığına tedbir konduğunu, 2000 yılı Haziran ayından sonra şirketlerinin ticari faaliyetlerini yapamaz hale geldiğini, rakiplerin…

Kararın gerekçesi

• Yapı Kooperatifi adını aldığı, dolayısıyla aynı kooperatifin devamı olduğunun anlaşıldığı, sonuç olarak davalı şirket ile davalı kooperatif arasındaki hizmet sözleşmesi ilişkisinin feshi tarihinden önce davacı ile davalı şirket arasında konut alımına ilişkin sözleşme imzalandığı ve davalı şirketin kooperatife üye temini için davalı kooperatifle hizmet sözleşmesi yaptığı, devamında davalı kooperatifin davalı şirketçe satış sözleşmesi yapılan kişileri kooperatife üye kaydettiği, dosyadaki kapsamından ve emsal dosyalarda yapılan incelemeler neticesinde anlaşılmış olup tum bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda davacı ...’un kooperatif üyesi olduğunun kabulü gerekir.
• Davacının dava dilekçesinde konutun kira kayıpları ile birlikte verilmesi, mümkün olmaması halinde konutun rayiç bedeli ve kira bedelleri ile birlikte tazminini talep ettiği, yapılan inceleme ile eksik ödemenin tespit edilmesi halinde; terditli talebine göre eksik ödemesi olan davacı üyenin, konut karşılığı tazminat talep hakkı olup, alacağının hesaplanma şekli Dairemizin yerleşik uygulamalarında aşağıdaki gibi formüle edilmiştir: a-Önce ortaklara tahsis edilen konutun dava tarihi itibariyle rayiç değeri hesaplanmalıdır. b-Davalı kooperatife normal ödentilerini gerçekleştiren bir ortağın ödemelerinin ödeme yaptıkları tarihler itibariyle toplam ödemeleri dava tarihine kadar (toptan eşya fiyat endeksi "TEFE" artış ortalama rakamları esas alınarak) taşınarak güncel değeri bulunmalıdır. c-Bundan sonra yukarıda (a) maddesinde bulunan değerden (b) maddesinde bulunan değer çıkarılarak kooperatife normal ödeme yapan bir ortağın bu ödemelerine karşı ne miktarda yararlanma elde ettiği ortaya çıkarılmalıdır. d-Bunu takiben eksik ödeme yapan…
• Sonuç olarak mahkemece yapılacak iş; yapılacak inceleme sonucunda davacının peşin ödemeli ortak olduğu anlaşılması veya davacının peşin ödemeli ortak olmamasına rağmen normal ödemesini yapan bir ortak kadar ödeme yapmış olması veya davacının borçlu olmasına rağmen davacı ile aynı durumda olan başka üyelere dairelerin teslim edildiğinin anlaşılması halinde; davalı kooperatifin elinde davacıya tahsis edilebilecek nitelikte bir konut bulunması durumunda, tapu iptal tescilin kabulüne; davacının peşin ödemeli ortak olmadığı ve ödemelerinin de tam olmadığının tespiti durumunda ise yerleşik 6'lı formül uygulamasına göre hesaplanacak tazminata hükmedilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Hüküm ve sonucu

Temyiz istemi yerinde görülerek incelenen hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Kararda uygulanan başlıca hükümler

• 1163 sayılı Kanun m. 23