Danıştay 6. Daire: c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın… · K. 2025/7203

Olay ve yargılama süreci

• Karar türü: Temyiz incelemesi.
• İdare Mahkemesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; ruhsatsız imalatların ebadları somut olarak tespit edilmediğinin sabit olması karşısında 3194 sayılı Kanunun 32. maddesinde öngörülen usule aykırı olarak tanzim edilen yapı tatil zaptındaki tespitlere dayanılarak davacı adına aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca tesis edilen encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı, diğer yandan, yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün ise 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca, yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün değil ise aynı maddenin (b) bendi uyarınca para cezası miktarının hesaplanması gerektiği açık olduğundan, 23.06.2021 tarihli…
• Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
• Konak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, IV.Sınıf A grubu yapılar için toplam 719,89 m2 aykırılıktan etkilenen alan üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 4.,5.,10. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanarak 174.980,00-TL, aynı fıkranın (ç) bendi uyarınca hesaplama yapılarak 8.756.698,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.

Kararın gerekçesi

• HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da…
• 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi hükmünün değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen arttırım sebeplerinin varlığı halinde arttırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı, bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği anlaşılmaktadır.
• İdare Mahkemesince, öncelikle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına ilişkin kısmın hukuki değerlendirmesinin yapılması, temel para cezasının hesaplanmasında, yapı inşaat alanı ve yapı sınıfı ve grubu temel kriterler olarak öngörüldüğünden, temel para cezasının bu kriterlere aykırı olarak hesaplandığının tespit edilmesi halinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi uyarınca, yargı kararı ile idarelerin işlem tesisine zorlanamayacağı gibi idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden, aykırılığı tespit edilen para cezası miktarına (c) bendinde öngörülen artırım oranları uygulanarak belirlenen toplam para cezasının tamamının iptal edilmesi gerektiği, temel para cezasında hukuka aykırılık bulunmaması halinde ise 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde öngörülen artırım sebeplerinin uygulanması koşulları yönünden inceleme yapılarak, hukuka uygun olmayan artırım nedenlerine ilişkin…

Hüküm ve sonucu

Temyiz istemi yerinde görülerek incelenen hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Kararda uygulanan başlıca hükümler

• 3194 sayılı Kanun m. 42, 32, 42/2
• İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 45, 2, 49
• 213 sayılı Kanun m. 298