Kısa özet
- İptal sebepleri TMK m. 557'de sınırlı biçimde düzenlenmiştir.
- Saklı pay ihlali çoğu durumda iptal değil tenkis talebidir.
- Dava hakkı öğrenmeden itibaren bir yıllık süreye tabidir.
- Her hâlde iyiniyetli davalıya karşı on, kötüniyetli davalıya karşı yirmi yıllık üst süre uygulanır.
Vasiyetname hangi sebeplerle iptal edilir?
Tasarruf ehliyeti bulunmaması, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi, içeriğin hukuka ya da ahlaka aykırı olması ve kanundaki şekle uyulmaması başlıca iptal sebepleridir. Sebep, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki durum üzerinden incelenir.
Yaşlılık veya hastalık tek başına ehliyetsizlik değildir. Ayırt etme gücünün işlem anında bulunup bulunmadığı sağlık kayıtları, ilaçlar, tanıklar ve uzman raporuyla değerlendirilir.
Resmî, el yazılı ve sözlü vasiyetname
Resmî vasiyetname memur ve tanıklar önünde; el yazılı vasiyetname baştan sona mirasbırakanın el yazısı, tarih ve imzasıyla düzenlenir. Sözlü vasiyetname ise olağanüstü koşullarda ve geçici nitelikte özel şartlara bağlıdır.
Her türün şekil şartı farklıdır. Noterde düzenlenmiş belgeye karşı da ehliyet veya irade sakatlığı ileri sürülebilir; resmî şekil bütün iptal iddialarını ortadan kaldırmaz.
İptal ile tenkis arasındaki fark
İptal, tasarrufun geçerliliğini hedefler. Tenkis ise geçerli tasarrufun saklı payı aşan bölümünün kanuni sınıra çekilmesini amaçlar. Bir mirasçının daha az pay alması her zaman vasiyetnamenin geçersiz olduğu anlamına gelmez.
Dilekçede iptal ve tenkis sebepleri gerektiğinde terditli kurulabilir; fakat her talebin vakıası, tarafı ve süresi ayrı gösterilmelidir.
Bir, on ve yirmi yıllık süreler
İptal davası açma hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve hak sahibi olduğunu öğrenmesinden itibaren bir yıl geçmekle düşer. Her hâlde vasiyetnamenin açılma tarihinden itibaren iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıl üst sınırdır.
Geçersizlik def'i kanundaki koşullarla her zaman ileri sürülebilir. Öğrenme tarihi ve davalının iyiniyeti somut delillerle belirlenmelidir.
Hangi deliller önemlidir?
Vasiyetnamenin aslı ve açılma dosyası, noter kayıtları, düzenleme tarihine yakın sağlık belgeleri, reçeteler, tanıklar, el yazısı ve imza örnekleri, mirasbırakanın günlük yaşamını gösteren kayıtlar toplanır.
Belge üzerinde sonradan değişiklik iddiası varsa asıl belge korunmalı ve adli belge incelemesi istenmelidir. Fotokopi üzerinden kesin imza veya tahrifat sonucu çıkarmak çoğu zaman mümkün değildir.
Muğla'da hukuki süreç
Vasiyetnamenin ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği nedeniyle iptali; bir, on ve yirmi yıllık süreler.
Miras davası veya terekeye ilişkin başvuruda nüfus kayıtları, taşınmazlar, borçlar ve mirasbırakanın tasarrufları birlikte değerlendirilir. Mirasın reddi, tenkis ve paylaşma yollarının süreleri ile sonuçları farklıdır.
Hukuki dayanak
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 502-541 ve 557-559
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun delil ve bilirkişi hükümleri
Bu konu, Muğla'da miras hukuku ve tereke işlemleri içinde ele alınmaktadır.
Sık sorulan sorular
Noterde yapılan vasiyetname iptal edilebilir mi?
Evet. Resmî şekil güçlü delildir; ancak ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya diğer kanuni iptal sebepleri ispatlanabilir.
Saklı payım azaldıysa vasiyetname iptal mi edilir?
Çoğu durumda doğru yol tenkis davasıdır. İptal için ayrıca TMK m. 557'deki geçersizlik sebeplerinden biri gerekir.
Vasiyetname iptali için süre ne zaman başlar?
Tasarrufun, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıllık süre başlar; ayrıca on ve yirmi yıllık üst süreler vardır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, belgeler ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir. İnternet sitesindeki bilgiler hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi oluşturmaz.