Kısa özet
- Genel kural, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıllık süredir.
- Her hâlde fiilden itibaren on yıllık üst süre bulunur.
- Fiil suç oluşturuyor ve daha uzun ceza zamanaşımına tabi ise uzun süre uygulanabilir.
- Maddi zarar kalemleri belgeyle; manevi tazminatın temeli kişilik hakkı ihlaliyle açıklanmalıdır.
Haksız fiil sorumluluğunun unsurları
Hukuka aykırı davranış, kusur, zarar ve uygun illiyet bağı kural olarak birlikte bulunmalıdır. Tehlike sorumluluğu, adam çalıştıranın veya yapı malikinin sorumluluğu gibi kusursuz sorumluluk hâllerinde kanundaki özel şartlar uygulanır.
Davalının eylemi ile zarar arasına mücbir sebep, üçüncü kişinin veya zarar görenin ağır kusuru girmişse illiyet bağı kesilebilir veya tazminat azaltılabilir.
İki ve on yıllık zamanaşımı
TBK m. 72 uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Zararın gelişerek ortaya çıktığı beden zararlarında öğrenme tarihi ayrıca değerlendirilir. Bir rapor alınması her durumda otomatik başlangıç değildir; zararın kapsamının ne zaman belirlenebilir olduğu araştırılır.
Fiil aynı zamanda suçsa
Tazminat ceza kanunlarının daha uzun zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren fiilden doğmuşsa, daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir. Bunun için fiilin suç niteliği ve uygulanacak sürenin belirlenmesi gerekir.
Ceza soruşturmasında takipsizlik veya beraat kararı, hukuk hâkimini kusur ve zarar bakımından her yönüyle bağlamaz. Buna rağmen ceza dosyasındaki maddi olgular ve deliller önem taşır.
Maddi ve manevi zarar kalemleri
Tedavi gideri, kazanç kaybı, çalışma gücü azalması, bakım gideri, mal hasarı ve ekonomik geleceğin sarsılması maddi zarar kapsamında olabilir. Her kalem için belge ve hesap yöntemi gösterilmelidir.
Manevi tazminat, zenginleşme aracı değil; kişilik hakkı ihlalinin ağırlığı, tarafların durumu ve olayın etkisi gözetilerek belirlenen bir giderimdir. Talep edilen tutarın olayla bağlantısı açıklanmalıdır.
Dava öncesi delil ve sorumlu kontrolü
Olay tutanağı, kamera, fotoğraf, sağlık kayıtları, fatura, iş ve gelir belgeleri, tanıklar ile sigorta poliçeleri korunmalıdır. Zararın artmasını önlemek için makul önlemler alınmalı; aksi hâlde indirim tartışması doğabilir.
Fiili gerçekleştiren dışında işveren, işleten, yapı maliki, sigortacı veya kamu idaresinin sorumluluğu bulunabilir. Yanlış kişiye yöneltilen dava süre ve gider kaybına yol açar.
Muğla'da hukuki süreç
Haksız fiilde kusur, zarar, hukuka aykırılık ve illiyet bağı; iki ve on yıllık zamanaşımı, ceza zamanaşımı, zarar kalemleri ve deliller.
Tazminat davası bakımından hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve illiyet bağı ayrı ayrı ispatlanır. Sigorta başvurusu, arabuluculuk veya dava şartları zarar türüne ve sorumluluğun kaynağına göre değişir.
Hukuki dayanak
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49-52, 54-56 ve 72
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ispat, belirsiz alacak ve bilirkişi hükümleri
Bu konu, Muğla'da tazminat ve zarar talepleri içinde ele alınmaktadır.
Sık sorulan sorular
Haksız fiil tazminatında süre kaç yıldır?
Genel olarak zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıldır. Daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.
Zararın miktarını bilmiyorsam dava açabilir miyim?
Koşulları varsa belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri değerlendirilebilir. Elde bulunan veriler ve belirlenebilirlik incelenmelidir.
Ceza davası yoksa tazminat istenemez mi?
İstenebilir. Hukuk sorumluluğu için ceza mahkûmiyeti zorunlu değildir; haksız fiil unsurları hukuk yargılamasında ispatlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özellikleri, belgeler ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir. İnternet sitesindeki bilgiler hukuki görüş veya vekâlet ilişkisi oluşturmaz.